Bệnh viên Đa khoa Quốc tế Vũ Anh thực hiện cầu truyền hình trực tiếp : “Nội soi tán sỏi niệu quản ngược dòng bằng laser”.
Vào lúc 16:00 đến 17:00 ngày 17.05.2009 cầu truyền hình trực tiếp chương trình “Sức khỏe cho mọi người”. Tham dự cầu truyền hình trực tiếp “Nội soi tán sỏi niệu quản ngược dòng bằng laser” có Bs. Nguyễn Thị Thu Hà – Giám đốc chuyên môn, Bs Claude – Caren chuyên gia gây mê hồi sức và Bs.Phạm Tuấn Thanh - Trưởng Khoa Ngoại Bệnh Quốc tế Vũ Anh. “Nội soi tán sỏi niệu quản ngược dòng bằng laser” đầu tiên đã được phẫu thuật thành công tại bệnh viện Vũ anh. Sau đây là tài liệu tham khảo hai bệnh lý được chữa trị đầu tiên tại Vũ Anh
BỆNH LÝ SỎI NIỆU QUẢN
Bs . PHẠM TUẤN THANH
I/ ĐẠI CƯƠNG:
Sỏi niệu quản phần lớn hình thành từ sỏi thận di chuyển xuống có thể nằm bất kỳ vị trí nào trên đường đi của niệu quản, hay gặp ở 3 vị trí hẹp của niệu quản (đoạn niệu quản thắt lưng: khúc nối bể thận niệu quản). Đoạn NQ chậu hông nơi bắt chéo của động mạch chậu. Đoạn niệu quản tiểu khung nơi NQ đổ vào bang quang.
Sỏi niệu quản có thể hình thành tại chỗ do dị dạng hoặc biến đổi giải phẫu tại niệu quản. (Vd: niệu phình to, niệu quản đôi...).
Ø Sỏi niệu quản nếu không được phát hiện, chẩn đoán sớm và được điều trị kịp thời sẽ gây hậu quả nặng nề. Ảnh hưởng đến chức năng thận.
Ø Sỏi có thể một viên, nhiều viên thành chuỗi, có thể một bên hoặc hai bên nối đuôi nhau.
Ø Sỏi có thể có màu sắc khác nhau phụ thuộc vào thành phần hóa học của sỏi, chúng thể nhẵn hoặc sù sì, có thể rất cứng, có thể mềm dễ gãy.
Ø Tại vị trí sỏi nằm đoạn niệu quản viêm dính vào sỏi dày lên, đoạn niệu quản phía trên giãn to, đoạn phía dưới teo nhỏ, hẹp lại. Có thể có polyp tại vị trí sỏi ở những sỏi niệu quản lâu ngày.
II. TRIỆU CHỨNG:
Ø Đau là triệu chứng chính của sỏi tiết niệu. Đau có thể dữ dội gọi là cơn đau quặn thận, đau từ hông lan dọc xuống bộ phận sinh dục.
Ø Nhiễm khuẩn đường tiết niệu, đau thắt lưng kèm theo sốt cao, rét run, toàn thân có dấu hiệu nhiễm trùng do viêm thận, bể thận. Có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết gây tử vong.
Ø Đái máu thường xuất hiện sau cơn đau quặn thận, có thể đái máu toàn bãi, hoặc trên vi thể (qua xét nghiệm nước tiểu).
Ø Suy giảm chức năng thận.
Ø Vô niệu.
Ø Một số trường hợp có sỏi nhưng không có triệu chứng. Thận bị phá hủy từ từ.
III. CHẨN ĐOÁN BỆNH:
Ø Dựa vào lâm sàng như trên và cận lâm sàng: chụp KUB, UIV, siêu âm bụng, chụp UPR, chụp CT Scan và các xét nghiệm sinh hóa, nước tiểu khác.
IV. BIẾN CHỨNG CỦA BỆNH:
Ø Giai đoạn đầu có cơn đau quặn thận, đái máu, đái buốt, đái rắt .
Ø Giai đoạn muộn: nhiễm khuẩn niệu, thận ứ nước, ứ mủ, suy thận cấp, suy thận mãn, thận xơ hóa, teo nhỏ, vô niệu.
V. ĐIỀU TRỊ:
1. Điều trị nội khoa:
Ø Đối với sỏi nhỏ dùng thuốc giảm co, thuốc lợi tiểu, có thể tống sỏi ra ngoài theo đường tự nhiên.
Ø Điều trị cơn đau quặn thận: thuốc giảm đau, chống co thắt, giãn cơ trơn nếu có sốt cho kháng sinh phối hợp.
2. Điều trị ngoại khoa:
Ø Tán sỏi ngoài cơ thể: dùng sóng sung kích nhằm vào sỏi phá vụn sỏi, những mảnh sỏi nhỏ thoát ra ngoài theo đường tự nhiên.
Ø Tán sỏi qua da.
Ø Lấy sỏi niệu quản trên bằng nội soi hông lưng.
Ø Tán sỏi niệu quản ngược dòng: đưa ống soi cứng hoặc ống soi mềm tiếp cận sỏi, tán sỏi bằng các công nghệ khác nhau: siêu âm, sung hơi, điện từ trường, laser. Sau tán sỏi, hòn sỏi được hút, gắp, hoặc bắt ra ngoài.
Ø Điều trị phẫu thuật kinh điển: phương pháp được áp dụng từ lâu đời, được thực hiện từ các cơ sở chưa có điều kiện triển khai các phương tiện hiện đại. Hoặc được chỉ định cho những trường hợp sỏi niệu quản kèm dị dạng đường tiết niệu (niệu quản đôi, giãn phình niệu quản), chít hẹp niệu quản dưới không đưa ống soi lên được, nhiễm khuẩn tiết niệu, vô niệu, sỏi niệu quản kích thước quá lớn, sỏi niệu quản ứ mủ thận, sỏi niệu quản điều trị nội khoa thất bại.
PHẪU THUẬT NỘI SOI TÁN SỎI NIỆU QUẢN NGƯỢC DÒNG BẰNG LASER
Bs . PHẠM TUẤN THANH
I. LỊCH SỬ:
Ø Năm 1981 Sakti Das dùng ống soi cứng, soi lên niệu quản gắp viên sỏi đoạn chậu. Ngày nay nhờ những dụng cụ kỹ thuật nội soi có nhiều tiến bộ nên phẫu thuật nội soi tán sỏi là lựa chọn hàng đầu trong điều trị sỏi niệu quản.
Ø Tại Việt Nam, tán sỏi niệu quản được thực hiện cuối thập niên 80 (1988). Ngày nay tán sỏi là phẫu thuật thường ngày và phẫu thuật trong ngày (bệnh nhân có thể xuất viện sau 24 giờ).
Ø Việc dùng ống soi nhỏ, tán sỏi bằng laser đặc biệt có ưu thế về hiệu quả điều trị ,rút ngắn thời gian điều trị, tỉ lệ thành công cao. Sỏi không bị đẩy lên cao, tán được cả những sỏi cứng, thời gian tán sỏi trung bình 20-40 phút tùy loại sỏi, kích thước sỏi và vị trí của sỏi.
II. PHƯƠNG TIỆN:
Ø Ống soi niệu quản cứng Loại 7,5Fr hoặc 10, 5 Fr của hãng KARL STORZ.
Ø Máy tán sỏi Laser Holmium. YAG của hãng KARL STORZ: sử dụng mức năng lượng từ 0,8-1,2 J, tần số phát sung từ 4-8xung/giây, trung bình 6xung/giây.
Ø Guidwire, Baskets Forceps, Grasper, Sonde niệu quản, Sonde JJ.
III. KỸ THUẬT :
Ø Vô cảm: tê tủy sống, tê ngoài màng cứng hoặc mê toàn thân.
Ø Bệnh nhân nằm theo tư thế sản khoa.
Ø Đặt ống soi vào niệu quản tiếp cận với sỏi đưa dây dẫn truyền tia laser tiếp cận sỏi và phá vụn sỏi, lấy những vụn sỏi bằng Baskets hoặc Grasper, sau khi hết sỏi đặt Sonde niệu quản hoặc Sonde JJ, đặt Sonde bàng quang. Bệnh nhân được rút Sonde bàng quang, rút sonde niệu quản sau 24 giờ, rồi xuất viện. (nếu có đặt Sonde JJ thì sẽ rút sau 01 tháng).
IV. KẾT QUẢ:
Tản sỏi bằng Holmium YAG laser là phương pháp an toàn và hiệu quả cho tất cả các loại sỏi thấp cũng như trên cao. Bất kể thành phần sỏi là loại gì, tỉ lệ phá sỏi cao, bệnh nhân xuất viện sớm.
V. BIẾN CHỨNG:
Ø Thủng niệu quản trong quá trình tán (ít gặp), thường gặp ở những phẫu thuật viên thiếu kinh nghiệm.
Ø Chảy máu niệu quản sau tán: cho thuốc cầm máu, và thường tự hết sau 2-3 ngày.
Ø Sót sỏi.
Ø Hẹp niệu quản sau tán.
Ø Sỏi có thể chạy lên thận.
Ø Không tiếp cận được sỏi do hẹp niệu quản hoặc Polyp niệu quản quá nhiều.
KẾT LUẬN:
Tán sỏi nội soi niệu quản ngược dòng bằng laser là phương pháp an toàn và hiệu quả, ít biến chứng, ít xâm lấn, bệnh nhân có thể hồi phục và xuất viện sớm.